Begrijpend lezen: Het weer en het klimaat: wat is het verschil?
Bespreek deze woorden eerst samen met je juf of meester:
weer • klimaat • klimaatzone • evenaar • neerslag • klimaatverandering
Als je 's morgens naar buiten kijkt, zie je meteen hoe het weer is. Schijnt de zon? Regent het? Waait het hard? Dat is het weer. Het weer verandert elke dag, soms zelfs elk uur. Klimaat is iets helemaal anders. Klimaat is het gemiddelde (het midden van alle metingen samen) weer in een gebied over een lange periode, meestal dertig jaar. In de woestijn is het bijna altijd warm en droog. Dat is het klimaat daar. Het kan er wel één keer regenen, maar dat verandert het klimaat niet. Onthoud dus: weer is wat je nu meemaakt, klimaat is wat je normaal gezien kan verwachten.
2. Klimaatzones
Op aarde zijn er verschillende klimaatzones. Dat zijn grote gebieden met ongeveer hetzelfde klimaat. De drie belangrijkste klimaatzones zijn het poolklimaat, het tropisch klimaat en het gematigd klimaat. Elke zone heeft eigen kenmerken (herkenbare eigenschappen): een andere temperatuur, een andere hoeveelheid regen en andere planten en dieren.
Bij de Noordpool en de Zuidpool heerst het poolklimaat. Daar is het bijna het hele jaar ijskoud, met temperaturen soms onder de min dertig graden. Er groeien bijna geen planten en er valt weinig neerslag(regen, sneeuw of hagel die uit de lucht valt), want de lucht is te koud om veel water vast te houden. Dieren zoals de ijsbeer en de pinguïn hebben een dikke laag vet en vacht om warm te blijven.
Rond de evenaar (de denkbeeldige lijn rond het midden van de aarde) vind je het tropisch klimaat. Het is er het hele jaar warm, met temperaturen boven de twintig graden. Er valt heel veel regen, vaak elke dag een stevige bui. Door de warmte en de regen groeien er dichte regenwouden vol planten en dieren, zoals in het Amazonewoud.
Wij in België wonen in een gematigd klimaat. Dat betekent dat we vier seizoenen hebben: een koude winter, een warme zomer en een lente en herfst ertussenin. Het regent regelmatig, maar niet extreem veel. Dit klimaat is niet te warm en niet te koud, daarom groeien er veel verschillende gewassen (planten die mensen kweken, zoals groenten en fruit).
Soms gaat het weer helemaal uit de bocht. We spreken dan van extreem weer. Een orkaan is een enorme draaiende storm met heel harde wind en veel regen, die ontstaat boven warm zeewater. In Azië noemen ze zo'n storm een tyfoon. Het is hetzelfde weerverschijnsel, alleen een andere naam voor een ander gebied. Orkanen en tyfoons kunnen bomen ontwortelen(met de wortels uit de grond trekken) en huizen beschadigen.
Een waterbom is wanneer er in heel korte tijd ontzettend veel regen valt, waardoor straten in een oogwenk blank komen te staan. Bij een hittegolf blijft het minstens vijf dagen na elkaar erg warm, met temperaturen boven de vijfentwintig graden. Een sneeuwstorm is het tegenovergestelde: dan waait het hard terwijl het sneeuwt, waardoor je bijna niets meer ziet. Deze extreme weersverschijnselen komen door de klimaatverandering (de geleidelijke opwarming van de aarde waardoor het klimaat verandert) steeds vaker voor.
weer
hoe het buiten is op dit moment: zon, regen, wind, sneeuw …
klimaat
het gewone weer in een gebied, gemeten over een lange tijd (jaren)
klimaatzone
een heel groot gebied op aarde met ongeveer hetzelfde klimaat
evenaar
de denkbeeldige lijn rond het midden van de aarde
neerslag
regen, sneeuw of hagel die uit de lucht valt
gemiddelde
het midden van alle metingen samen
gewassen
planten die mensen kweken, zoals groenten en fruit
orkaan
een heel grote, draaiende storm die boven warm zeewater ontstaat
tyfoon
een andere naam voor een orkaan, gebruikt in Azië
waterbom
een heel grote hoeveelheid regen die in korte tijd valt
hittegolf
minstens vijf dagen na elkaar erg warm weer
sneeuwstorm
harde wind met veel sneeuw tegelijk, je ziet bijna niets meer
klimaatverandering
de geleidelijke opwarming van de aarde, waardoor het klimaat verandert
ontwortelen
met de wortels uit de grond trekken
Begrijpend lezen: Het weer en het klimaat: wat is het verschil?
1) Wat is het verschil tussen weer en klimaat? Omcirkel het juiste antwoord.
a) Weer is voor een lange periode, klimaat voor een korte periode.
b) Weer verandert elke dag, klimaat is het gemiddelde weer over een lange periode.
c) Er is geen verschil tussen weer en klimaat.
d) Klimaat is er enkel in de winter.
2) Welke klimaatzone heeft het hele jaar door hoge temperaturen én veel regen?
a) Het poolklimaat
b) Het gematigd klimaat
c) Het tropisch klimaat
d) Er bestaat geen klimaatzone met veel regen.
3) Lees deze zin uit alinea 1: “Het kan er wel één keer regenen, maar dat verandert het klimaat niet.” Waar verwijst het woordje “dat” naar?
.....................................................................................................................................................
4) Lees deze zin uit alinea 6: “Het is hetzelfde weerverschijnsel, alleen een andere naam voor een ander gebied.” Waar verwijst het woordje “het” naar?
.....................................................................................................................................................
5) Waarom valt er in het poolgebied maar weinig neerslag? Zoek de oorzaak én het gevolg in de tekst.
.....................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
6) Vat alinea 5 (over het gematigd klimaat) samen in één zin.
.....................................................................................................................................................
7) Wie is de zender van deze tekst (wie heeft de tekst geschreven)?
.....................................................................................................................................................
8) Wie is de ontvanger van deze tekst (voor wie is de tekst bedoeld)?
.....................................................................................................................................................
9) Wat is de boodschap van deze tekst?
.....................................................................................................................................................
10) Zet deze zinnen over het ontstaan van een orkaan in de juiste volgorde. Schrijf de cijfers 1 tot en met 4 in de vakjes.
▭ De wolken beginnen snel te draaien door de wind.
▭ Er ontstaat een orkaan met hevige regen en wind.
▭ Warm zeewater verdampt en stijgt op.
▭ De opstijgende waterdamp vormt grote wolken.
11) Noem de drie belangrijkste klimaatzones.
.....................................................................................................................................................
12) Vanaf hoeveel dagen na elkaar spreken we van een hittegolf?
.....................................................................................................................................................
13) Wat is een waterbom?
.....................................................................................................................................................
14) Bedenk zelf een goede inhoudsvraag bij alinea 4 (over het tropisch klimaat) en schrijf ook het antwoord erbij.
Mijn vraag:
.....................................................................................................................................................
Mijn antwoord:
.....................................................................................................................................................
15) Omcirkel het juiste antwoord.
a) Een informatieve tekst (de schrijver wil je iets uitleggen)
b) Een verhalende tekst (de schrijver vertelt een verhaal)
c) Een tekst die je aanzet om iets te doen (de schrijver wil dat je iets doet)
16) Wat betekent “neerslag”?
.....................................................................................................................................................
17) Wat betekent “de evenaar”?
.....................................................................................................................................................
18) Wat betekent “extreem weer”?
.....................................................................................................................................................
19) Wat betekent “klimaatverandering”?
.....................................................................................................................................................
20) Wat betekent “ontwortelen”?
.....................................................................................................................................................